4(170)2025 Od Redakcji

    

       

       Począwszy od Piotra Boccadiporco, biskupa Albano, który wybrany w 1009 roku na biskupa Rzymu, z szacunku do św. Piotra przyjął imię Sergiusz IV, wszyscy kolejni papieże, przez całe ostatnie tysiąclecie zmieniali imię po wyborze na Stolicę Piotrową. Przed nim uczynił tak w 983 roku Piotr Canepanova, dotychczasowy biskup Pawii, przyjmując imię Jan XIV, oraz sześciu innych papieży (w 533 Jan II, w 561 Jan III, w 931 Jan XI, w 955 Jan XII, w 996 Grzegorz V, w 999 Sylwester II). Zatem z 266 następców św. Piotra, któremu imię zmienił sam Chrystus, nowe imię po wyborze na biskupa Rzymu przyjęło 133 papieży.

       Augustianin Robert Prevost, emerytowany biskup Chiclayo, kardynał-biskup Albano, po wyborze na biskupa Rzymu przyjął imię Leon XIV, stając się 44. zakonnikiem na Stolicy Piotrowej. Przed nim biskupami Rzymu było 25 benedyktynów, ale żaden nie nosił imienia Benedykt: ani przed ani po wyborze na papieża. Kanoników regularnych było sześciu (wraz z Eugeniuszem IV, Canonico Sancti Georgii in Alga Venetiarum), ale żaden z nich nie wybrał na patrona swojego pontyfikatu św. Augustyna. Podobnie żaden z czterech dominikanów nie wybrał św. Dominika, żaden z czterech franciszkanów nie wybrał św. Franciszka i żaden z trzech cystersów nie wybrał św. Roberta. Jezuita Jerzy Borgoglio nie wybrał św. Ignacego. Augustianin Robert Prevost nie wybrał św. Augustyna; przeniósł jednakże do herbu papieskiego tę samą maryjno-augustyńską tarczę z herbu kardynalskiego, wcześniej biskupiego, oraz to samo augustyńskie zawołanie „In Illo uno unum”.

       Papieży noszących imię Leon było dotąd trzynastu, w tym pięciu świętych, którzy kierowali Kościołem w sumie przez jedno stulecie. Pierwszy z nich, św. Leon Wielki, żyjący częściowo w czasach św. Augustyna, był wybitnym teologiem, Doktorem Kościoła, obrońcą Rzymu przed Hunami i Wandalami. Ostatni, Leon XIII, był nieustraszonym pasterzem walczącym z różnymi formami zniewolenia człowieka w czasach burzliwych przemian gospodarczych, społecznych i politycznych. W swoim magisterium czerpał obficie ze spuścizny św. Augustyna. Nauczał o Duchu Świętym i o Eucharystii, szerzył teologiczne podstawy kultu Serca Jezusowego, św. Józefa, Michała Archanioła i Różańca świętego. Zachęcał do zgłębiania Pisma świętego i zezwolił na jego tłumaczenie z tekstów oryginalnych, powołując się na autorytet św. Augustyna i jego oryginalną hermeneutykę.

       Rzeczywiście, św. Augustyn był nie tylko wspaniałym zakonnikiem i biskupem, ale też genialnym filozofem i teologiem, którego nauczanie odegrało szczególną rolę w umacnianiu jedności Kościoła i poprawności głoszonej w nim doktryny wiary. Nikt lepiej od św. Augustyna nie wyjaśnił kluczowych dla chrześcijan relacji: rozumu i wiary, wolności i łaski, Boga i człowieka, oraz Chrystusa i Kościoła.

       Chrystocentryzm nauczania św. Augustyna dobrze ilustrują jego komentarze do starotestamentalnych psalmów (Enarrationes in Psalmos). Tylko w dwóch – krótkim konspekcie do Psalmu 15 oraz w czterozdaniowym opisie Psalmu 116 – brak wzmianki o Chrystusie i o chrześcijanach. W komentarzach do pozostałych 148 psalmów christiani zostali wspomniani 600 razy, średnio 4 razy na jeden psalm, a Christus 3969 razy, czyli średnio ponad 26 razy w komentarzu do każdego psalmu (lub w kilku komentarzach do dłuższych psalmów). Poza Enarrationes, św. Augustyn nauczał o psalmach jeszcze w innych tekstach (np. w Kazaniu 14 do Ps 48; w Kazaniu 350A o umiłowaniu Boga), gdzie również nie brak chrystologicznych odniesień. Szkoda, że w reformie Brewiarza, postanowionej na ostatnim Soborze, nie zrealizowano postulatu wprowadzenia do wszystkich antyfon psałterza wyraźnego odniesienia do Chrystusa w duchu komentarzy św. Augustyna.

       Niech ten numer Życia Konsekrowanego zachęci Czytelników nie tylko do refleksji nad możliwym wpływem spuścizny św. Augustyna, św. Leona Wielkiego i Leona XIII na pontyfikat Leona XIV, ale przede wszystkim rozbudzi w nich pragnienie naśladowania gorliwości tych niepodważalnych autorytetów w umacnianiu jedności wszystkich wspólnot i całego Kościoła, w zgłębianiu Słowa Bożego i w pielęgnowaniu zdrowej doktryny wiary, której głównym strażnikiem jest następca św. Piotra.